Formula 1 Terimleri Sözlüğü

2026 yılı itibarıyla kullanılan, düzlük ya da viraj durumuna göre açısı otomatik değişen ön ve arka kanat sistemidir.

2026 F1 araçlarında virajlarda maksimum yere basma kuvveti (downforce) elde etmek için aktif kanatların açık olduğu moddur.

Düzlüklerde sürüklenmeyi (drag) en aza indirerek maksimum hıza ulaşmak için kanatların kapalı olduğu düşük direnç modudur.

2026 sezonuyla birlikte DRS yerine geçen ve arkadaki araca düzlüklerde ekstra elektrik gücü sağlayan manuel geçiş modudur.

Frenleme sırasında kinetik enerjiyi elektriğe dönüştüren ve 2026 itibarıyla gücü 350 kW'a (470 HP) çıkarılan jeneratördür.

Egzoz gazından ısı enerjisi toplayan MGU-H ünitesinin, maliyetleri azaltmak amacıyla 2026 motorlarından çıkarılmasıdır.

2026 sezonundan itibaren tüm araçlarda zorunlu olacak, net sıfır karbon salınımı hedefleyen sentetik yakıtlardır.

F1 araçlarının çevikliğini artırmak için 2026'da şasinin 30kg hafifletilip, genişliğinin 1.9 metreye düşürülmesidir.

2026 motorlarında içten yanmalı motorun yakıt akış hızının düşürülerek elektrik gücüne ağırlık verilmesidir.

Düzlüklerde sürüklenmeyi düşürmek için açısı arka kanatla senkronize olarak değişebilen ön kanat sistemidir.

2026'da 3 hareketli elemandan oluşacak ve hava direncini minimuma indirecek ana hareketli arka kanat mekanizmasıdır.

Elektrik gücünün 350 kW'a çıkmasıyla birlikte bataryanın şarj edilme ve harcanma döngüsünü düzenleyen yeni kurallardır.

2026'da elektrik gücünün artması nedeniyle batarya hücresi minimum ağırlığının 35 kg ile sınırlandırılmasıdır.

2026'da motor torkundaki değişimler nedeniyle vites sayısının 8'den 6'ya düşürülmesi planlamasıdır.

MGU-H'ın yokluğunda, turbonun ve motor parçalarının aşırı ısınmasını önlemek için geliştirilen yeni soğutma sistemleridir.

Arka kanadın düzlüklerde açılarak hava direncini düşürmesini ve aracın hızlanmasını sağlayan geçiş asistanıdır.

Öndeki rakibi geçmek amacıyla rakipten daha erken pit-stop yaparak, yeni lastiklerin sağladığı hız avantajıyla öne geçme stratejisidir.

Rakibe kıyasla pistte daha uzun süre kalarak, aşınmış ancak sıcak lastiklerle veya boş pistte atılan hızlı turlarla öne geçme stratejisidir.

Bir F1 aracının arkasında bıraktığı türbülanslı hava akımıdır; arkadan gelen aracın yere basma gücünü azaltır.

Düzlükte öndeki aracın yardığı havanın arkasında oluşan düşük dirençli boşluktur; arkadaki araca düzlük hızı kazandırır.

Sıralama turları başladığı andan yarış startına kadar araçların üzerinde mekanik değişiklik yapılmasını yasaklayan güvenli alandır.

Bir virajın en içte kalan geometrik veya yarış çizgisi üzerindeki en tepe/orta noktasıdır.

Pist üstündeki tehlike durumlarında yarışmacıların önüne geçerek onları güvenli ve yavaş bir hızda arkasına dizen araçtır.

Fiziksel araç piste girmeden sürücülerin hızlarını %35 oranında düşürmesini zorunlu kılan güvenlik protokolüdür.

Sürücünün kafasını büyük enkaz parçalarından korumak için kokpit üzerine yerleştirilmiş titanyum koruma çerçevesidir.

Sürücünün oturduğu ve kaza anında dağılmayarak pilotu koruyan karbon fiber hayatta kalma hücresidir.

Aracın tabanının arka kısmında yer alan, alt kısımdaki havayı hızla tahliye ederek yüksek yere basma gücü üreten aerodinamik yapıdır.

Zemin etkisi (ground effect) üretmek amacıyla modern F1 araçlarının tabanında boylu boyunca uzanan tünellerdir.

Aracın yanlarında bulunan, motor ve hibrit sistem radyatörlerini barındıran ve hava akışını arkaya yönlendiren gövde parçalarıdır.

Tekerleğin yukarı hareketini gövde içindeki amortisöre bir itme çubuğu vasıtasıyla ileten süspansiyon tasarımıdır.

Tekerleğin yukarı hareketini gövde içindeki amortisöre bir çekme çubuğu vasıtasıyla ileten süspansiyon tasarımıdır.

Pilotların hızlanma, frenleme ve yüksek hızlı virajlar sırasında maruz kaldıkları yerçekimsel ivmelenme kuvvetidir.

Lastiklerin piste çıkmadan önce ideal çalışma sıcaklığına (yaklaşık 70-80°C) getirilmesi için kullanılan elektrikli battaniyelerdir.

Kuru pist koşullarında maksimum yol tutuşu sağlamak amacıyla üzerinde hiçbir diş veya oluk bulunmayan düz lastiklerdir.

Hafif ıslak veya kurumakta olan pistlerde suyu tahliye etmek için kullanılan oluklu geçiş lastikleridir.

Yoğun yağış ve pistte su birikintisi olan ekstrem durumlarda kullanılan derin oluklu yağmur lastikleridir.

Frenleme sırasında bir veya daha fazla lastiğin dönmeyi durdurarak pist üzerinde sürüklenmesi durumudur.

Tekerlek kilitlendiğinde lastiğin piste sürtünen kısmının aşınarak düzleşmesi ve araçta sarsıntı yaratmasıdır.

Lastik yüzeyinden kopan küçük kauçuk parçalarının sıcaklıkla tekrar lastik üzerine yapışarak pürüzlü bir tabaka oluşturmasıdır.

Lastik iç sıcaklığının dış sıcaklıktan çok daha yüksek olması sonucu kauçuğun içeriden dışarıya doğru soyulup kabarmasıdır.

Lastiğin kullanıldıkça kauçuk kaybetmesi ve zamanla tur sürelerinin yavaşlaması sürecidir.

Virajda sürücünün direksiyonu çevirmesine rağmen aracın ön tekerleklerinin tutuş kaybederek dışarıya doğru kaymasıdır.

Virajda aracın arka tekerleklerinin yol tutuşunu kaybederek virajın dışına doğru savrulmasıdır.

Islak pistte lastiğin altındaki suyu tahliye edemeyerek su tabakası üzerinde tamamen kontrolsüz kaymasıdır.

Zemin etkili araçların düzlüklerde aerodinamik vakumun aniden kopup tekrar oluşmasıyla dikeyde sallanmasıdır.

Aracın tabanındaki titanyum plakaların piste sürterek parlak kıvılcımlar çıkarması durumudur.

F1 araçlarının gövde ve şasilerinde kullanılan, çelikten 5 kat hafif ama çok daha dayanıklı kompozit malzemedir.

Aracın taban yüksekliğini kontrol etmek amacıyla tabanın ortasına boylu boyunca yerleştirilen ahşap görünümlü plakadır.

F1 aracının tabanının düz asfalttan olan dikey yüksekliğidir.

Frenleme kuvvetinin ön ve arka tekerlekler arasındaki dağılım yüzdesidir; sürücü tarafından sürüş esnasında değiştirilebilir.

Aracın üzerindeki yüzlerce sensörden pit duvarına anlık olarak aktarılan teknik veriler sistemidir.

Araç üzerindeki hava akışını süper bilgisayarlar yardımıyla simüle eden yazılımsal aerodinamik test yöntemidir.

F1 aracının %60 ölçekli modelinin yerleştirilip üzerine devasa fanlarla rüzgar üflenerek aerodinamik testlerin yapıldığı tesistir.

Zengin ve fakir takımlar arasındaki uçurumu kapatmak için sezonluk harcanabilecek maksimum bütçe limitidir.

Sıralama turlarında en hızlı dereceyi elde eden sürücünün yarışa en ön sıradan başlama hakkıdır.

Yarış startından hemen önce, tüm araçların lastik ısıtmak amacıyla pistte attığı ısınma turudur.

Bir aracın pitten çıktıktan sonra zaman turlarına başlamadan önce pistte attığı hazırlık turudur.

Sıralama turlarında zaman turunu bitiren veya yarışta pite girmek üzere olan pilotun attığı turdur.

Pazar günü yarış esnasında atılan en hızlı tur derecesidir; ilk 10'daki pilota ekstra 1 puan kazandırır.

Bir pilotun aynı hafta sonu pole pozisyonunu alması, yarışın tüm turlarını lider götürmesi, en hızlı turu atması ve kazanmasıdır.

Bir pilotun aynı yarış hafta sonunda pole pozisyonunu alması, yarışı kazanması ve en hızlı turu atmasıdır.

Bir pilotun kaza, mekanik arıza veya diskalifiye nedeniyle yarışı bitirememesi durumudur.

Bir pilotun sıralama turlarına katılmasına rağmen, formasyon turunda veya start öncesinde arıza/kaza nedeniyle yarışa başlayamamasıdır.

Bir pilotun veya takımın teknik/sportif kuralları ağır şekilde ihlal etmesi sonucu yarıştan diskalifiye edilmesidir.

Sıralama turlarının ilk seansında en hızlı pilotun derecesinin %107'sinden yavaş kalan pilotların yarışa katılımının engellenmesidir.

Yarış hafta sonu boyunca kuralları denetleyen ve kural ihlallerine ceza veren bağımsız hakem heyetidir.

Güvenlik aracının piste girmesi, kırmızı bayrak sallanması gibi yarışın operasyonel yönetiminden sorumlu en üst düzey yetkilidir.

Arkadan gelen hızlı lidere yol vermesi için yavaş kalan veya tur yiyen pilota gösterilen uyarı bayrağıdır.

Pist üstünde bir tehlike veya kaza olduğunu bildiren, geçiş yapmayı yasaklayan ve yavaşlamayı zorunlu kılan bayraktır.

Ağır kaza, yoğun yağış veya pist hasarı nedeniyle yarış seansının tamamen durdurulduğunu gösteren bayraktır.

Tehlikenin geçtiğini, yarışın normal hızında devam ettiğini ve geçiş yasağının kalktığını bildiren bayraktır.

Kurallara uymayan veya tehlikeli sürüş yapan pilotun diskalifiye edilerek hemen pite çağrıldığını gösteren bayraktır.

Yarışın veya sıralama seansının bittiğini gösteren siyah-beyaz kareli klasik bitiş bayrağıdır.

Yarış esnasında lastik değiştirmek veya hasarlı parçaları onarmak için pite girilmesi sürecidir.

Aynı takımın iki pilotunun, peş peşe aynı turda pite girerek lastik değiştirmesi işlemidir.

Öndeki sürücünün arkasındaki rakiple olan farkının çok açılması sayesinde, pite girip çıksa dahi liderliğini kaybetmeme durumudur.

Pit yolundaki mekanikerlerin güvenliğini sağlamak için uygulanan hız sınırıdır (genelde 80 km/h).

Yarışın başlayacağı start-finish düzlüğündeki araçların sıralı dizilim alanıdır.

Yarışı ilk 3 sırada bitiren pilotların kupa almak ve kutlama yapmak için çıktıkları tören platformudur.

Aracın önünde hiçbir rakip olmadığında maruz kaldığı stabil ve maksimum yere basma kuvveti üreten hava akımıdır.

Virajların iç ve dış sınırlarında yer alan kırmızı-beyaz boyalı tırtıklı beton bordürlerdir.

Pistin sınırlarını belirleyen beyaz çizgilerdir; bu çizgilerin dışına 4 tekerlekle birden çıkmak yasaktır.

Pist dışına taşan araçları yavaşlatmak için viraj çıkışlarına yerleştirilen derin çakıl dolu alanlardır.

Virajı alamayan pilotların kaza yapmadan piste geri dönebilmeleri için viraj dışına yapılan geniş asfalt alanlardır.

İki pilotun yan yana gelerek birbirlerine milimetre mesafede yaptıkları yakın yarış mücadelesidir.

Arkadaki rakibin atak yapmasını engellemek için viraj girişinde pistin iç tarafını kapatma sürüşüdür.

Rakibi geçmek için viraj girişinde frene rakipten daha geç basarak öne geçme hamlesidir.

Viraj çıkışında hızlanırken lastiklerin gücü asfalta aktarma ve kaymadan hızlanma yeteneğidir.

Kırmızı ışıkların sönmesiyle birlikte aracın sıfırdan maksimum ivmeyle kalkış yapma anıdır.

Yakıt tasarrufu sağlamak veya frenleri soğutmak için viraj öncesinde gaza erken basmayı bırakıp aracın süzülmesine izin verme tekniğidir.

Direksiyon üzerinde yer alan, bataryadaki tüm elektrik gücünü anlık olarak motora veren geçiş düğmesidir.

Takımların sezon öncesi testlerde rakiplerini şaşırtmak için gerçek hızlarını ve motor güçlerini gizlemeleridir.

F1 motorlarındaki kinetik ve ısı enerjisini toplayıp bataryaya depolayan hibrit sistemin genel adıdır.

ERS sisteminde geri kazanılan elektrik enerjisini saklayan yüksek voltajlı batarya ünitesidir.

Güç ünitesinin temelini oluşturan 1.6 litrelik V6 içten yanmalı motor bloğudur.

Egzoz gazının gücüyle çalışan ve silindirlere daha fazla hava pompalayarak motor gücünü artıran kompresördür.

Güç ünitesinin hibrit ve elektrik sistemlerini yöneten ana kontrol bilgisayarıdır.

İçten yanmalı motor (ICE) ile elektrikli geri kazanım sistemlerinin (ERS) oluşturduğu motor sisteminin tamamıdır.

Aracın lastiklerini asfalta doğru iterek viraj hızlarını artıran aşağı yönlü aerodinamik kuvvettir.

Aracın havayı yararak ilerlerken maruz kaldığı ve düzlükte hızı yavaşlatan direnç kuvvetidir.

Pist üzerinde, arkadaki sürücünün kurallara uygunsa DRS sistemini açabildiği düzlük alanlardır.

İki araç arasındaki 1 saniyelik farkın ölçüldüğü ve DRS hakkının kazanılıp kazanılmadığının belirlendiği çizgidir.

Cumartesi günü yapılan ve pazar günkü ana yarışın başlangıç dizilimini (grid) belirleyen seanstır.

Sıralama turlarının sırasıyla en yavaş 5 pilotun elendiği ve en hızlı 10 pilotun pole için yarıştığı aşamalarıdır.

Cumartesi günü yapılan, yaklaşık 100 kilometrelik kısa ve pit stopsuz yarış formatıdır.

Cuma ve cumartesi günleri yapılan, takımların araç ayarlarını test ettiği hazırlık seanslarıdır.

Garajların arkasında yer alan, takımların tırlarının, motorhome binalarının ve misafir alanlarının bulunduğu özel bölgedir.